Czytelnia

Krzysztof Głowacki
Lekarz weterynarii
ARKA Lecznica Zwierząt
Zielona Góra

 

Niektóre wyłysienia nabyte u kotów

 

Szczęśliwie u naszych tak kochanych i podziwianych kotów wyłysienia pojawiają się rzadko. Ale gdy już powstaną są zwykle powodem zmartwienia i mogą być objawem chorób dziedzicznych, zaburzeń hormonalnych lub skutkiem utrzymujących się napięć psychicznych. Wybrane opisy wyłysień nabytych przebiegają bez oznak zapalenia lub z nieznacznym stanem zapalnym.
1. Łysienie małżowin uszu kotów

U niektórych kotów syjamskich i innych rozwija się samoistnie okresowe łysienie małżowin usznych. Zwykle wyłysienia powstają symetrycznie na obu uszach. Łysienie może być plackowate lub obejmować całe ucho. Skóra nie wykazuje oznak zapalnych. Brak świądu. Po kilku miesiącach włosy odrastają bez leczenia. Przyczyna zjawiska jest nieznana.
2. Wyłysienia okolicy przedmałżowinowej kotów.

Zjawisko dotyczy okolicy skroniowej pomiędzy okiem a uchem. Przerzedzenie okrywy włosowej w tej okolicy jest stanem fizjologicznym, szczególnie dobrze widocznym u kotów czarnych. Okolica ma jednak predyspozycje do wtórnych zakażeń grzybiczych lub bakteryjnych.
3. Symetryczne łysienie kotów.

Przypuszczano, że przyczyną choroby są zaburzenia hormonalne, ponieważ w 73% przypadków podawanie liothyroniny ( T3) przynosiło poprawę. Jednak okazało się, że chore koty mają poziomy  T4, T3 i TSH na normalnym poziomie. Pewna ilość wykazywała obniżony poziom TSH.
Proces chorobowy obejmuje mieszki włosowe.
Obraz wyłysień przypomina wygląd okrywy po intensywnym wylizywaniu, jednak czasami bardzo trudno podpatrzyć kota jak to robi.
Odrost włosów następuje po kilku miesiącach i uzależniony jest od czynników psychicznych
Jeżeli włos odrasta, ta należy wykluczyć przyczynę urazową, natomiast gdy nie odrasta trzeba wykluczyć demodekozę, nadczynność kory nadnerczy, hiperprogeteronizm i paraneoplastyczne łysienie.
Symetryczne łysienie częściej stwierdza się u wysterylizowanych kotek. Nie stwierdzono skłonności rasowych. Choroba obejmuje koty w wieku od 2 do 12 lat. Zwykle przerzedzenie włosów pojawia się w  okolicy sromu lub krocza. Rozwija się ku nasadzie ogona, na przyśrodkową i doogonową powierzchnię ud oraz na brzuch. Długotrwałe zmiany mogą utrzymywać się na bokach klatki piersiowej, ale nie zaobserwowano zmian na grzbiecie. Włosy w tych okolicach bardzo łatwo wysuwają się z mieszków włosowych. Świąd i wtórne wykwity skórne nie występują. Trichogram  wskazuje, że łodygi i cebulki włosów są niezmienione i w fazie telogenu. Jeżeli pojawia się świąd należy wykluczyć zapalenie mieszków włosowych, atopowe zapalenie skóry, alergie pokarmową, grzybice skóry i włosów, nużycę oraz ektopasożyty. W przypadku braku oznak swędzenia musimy wykluczyć niedoczynność tarczycy, nadczynność kory nadnerczy, hiperprogeteronizm, łysienie paraneoplastyczne, nadmierne linienie, trichorrexis nodoza włosów, wyłysienia w fazie anagen i telogen oraz łysienie psychogenne. Szczegółowe badania ujawniły u 28,6% przypadków nacieki limfocytarne i plazmocytarne w ścianie żołądka były związane z wyłysieniami w okolicy szyi i pachwin.
Choroba nie zagraża życiu a jedynie negatywnie wpływa na piękno okrywy włosowej kota. Przed rozpoczęciem terapii należy rozważyć czy zastosowane leki nie spowodują niebezpiecznych następstw zdrowotnych. Jeżeli podejmujemy się leczenia, to zwykle na początku podaje się kotu trójjodotyroninę (T3) w dawce 20 mikrogramów na kota co 12 godzin. Przy przedawkowaniu może wystąpić arytmia.
Leczenie hormonami w tym przypadku polega na skojarzonym podawaniu testosteronu i estrogenów lub dietylstilbestrolu, odpowiednio testosteron 12,5 mg/kot i dietylstilbestrol 0,625 mg/kot. Ten ostatni można zamienić na oestradiol w dawce 0,5 mg/kot. Jeżeli po 6 tygodniach nie ma wzrostu włosa to można dawkę powtórzyć. Również stosuje się pochodne progesteronu. Medroxyprogesteron w dawce 50 – 175 mg/kot podskórnie i powtarza się po 6 tygodniach. Octan megestrolu może być podawany doustnie w dawce 2,5 do 5 mg/kot 1 raz dziennie, aż do uzyskania poprawy Dawka podtrzymująca  to  2,5 – 5 mg/kot 1 raz w tygodniu. Przedawkowanie hormonów prowadzi jednak do uszkodzenia wątroby i do śmierci, należy więc rozważyć czy decyzja o leczeniu będzie rozwiązaniem.
. Odrost włosów następuje w ciągu 6 miesięcy do 2 lat i występuje u 50% leczonych pacjentów.
4. Miejscowe wyłysienia poinjekcyjne

Koty mogą reagować na różne substancje takie jak, leki, hormony. Preparaty naskórne. Zaobserwowano taką reakcję po podaniu podskórnym szczepionki przeciw wściekliźnie. Podanie preparatu Droncit  spowodowało w jednym przypadku zapalenie mieszków włosowych i wyłysienie. Zmiany lokalizują się na karku lub w okolicy ramienia. Trzeba pamiętać, że podobne zmiany występują przy wrzodziejacym liniowym włókninikowych zapalenia mieszków włosowych. Podobny obraz może pojawić się przy alergiach pokarmowych oraz zdarza się że przewlekłe stany zapalne mieszków włosowych po podaniu podskórnym szczepionek lub niektórych leków. Efektem tego może być rozrost nowotworowy fibrosarkoma, powstający stosunkowo często po zastosowaniu preparatu Program w formie podskórnej; ta dostępna jest w niektórych krajach.
5.Wyłysienia miejscowe po stosowaniu glikokortykoidów.

Niekiedy skutkiem ubocznym stosowania długotrwałego leczenia zapalenia zewnętrznego przewodu słuchowego są łysiny na małżowinach usznych, szczególnie na koniuszkach i brzegach. Po zaprzestaniu podawania leku włosy zwykle odrastają po kilkunastu miesiącach, ale mogą być inne niż pierwotnie.
6.Łysienie związane z nowotworami trzustki u kotów. ( paraneoplastic alopecia )

Istotą zmian jest oddziaływanie na mieszki włosowe i skórę nowotworów trzustki szczególnie u starszych kotów. Chorujący pacjent jest silnie wychudzony, apatyczny, nie je. Wyłysienia pojawiają się na brzuchu, kończynach, rzadziej na głowie, uszach i wokół oczu. Czasem powstają wtórne wykwity i łuszczenie naskórka. Włosy bardzo łatwo wysuwają się z mieszków. Powierzchnie dostopowe łap oraz opuszki są nabrzmiałe, rozdęte i gładkie, wrażliwe na dotyk. Czasami rozwijają się krosty i rozpadliny. Łapy są bolesne. Pod wałem skórnym pazura może gromadzić się czarna, mazista wydzielina. Zmiany histopatologiczne to atrofia mieszków włosowych, miniaturyzacja mieszków, lokalne przerosty naskórka, włosy są w fazie telogen.
Rokowanie jest zwykle niepomyślne. Laparotomia diagnostyczna ujawnia guzy nowotworowe trzustki lub wątroby. Po usunięciu wczesnych form nowotworu na krótko uzyskano poprawę, następowała remisja i w krótkim czasie śmierć.
7. Złuszczające zapalenie skóry towarzyszące nowotworowi grasicy – thymoma.

Jest to choroba skóry, której przyczyną jest oddziaływanie nowotworu grasicy, grasiczaka, thymoma. Choroba dotyka stare koty. Zmiany nowotworowe uzewnętrzniają się na skórze w postaci złuszczania naskórka, brakiem świądu. Najczęściej lokalizuję się na głowie i uszach. Wczesne zmiany mają formę drobnych łuseczek. Bardziej zaawansowane zmiany mają postać dużych łusek naskórkowych. Włos stopniowo wypada i powstają rozległe łysiny na dużych obszarach skóry. Przekrwienie skóry nasila się z postępem zmian. Brunatna, mazista wydzielina odkłada się na wargach, wokół oczu, w przewodzie słuchowym i pod wałami skórnymi pazurów. Zmiany skórne są zwykle jedynym symptomem tak poważnej choroby u kota. Potwierdzenie choroby najpewniej uzyskuje się pośmiertnie. Rozrost nowotworowy w grasicy można wykryć radiologicznie i potwierdzić badaniem histopatologicznym. Usunięcie tkanek patologicznych we wczesnej fazie daje szansę na poprawę zdrowia, często jednak stan pacjenta nie pozwala na bezpieczne przeprowadzenie operacji.
8. Dysplazja mieszków włosowych.

Proces został opisany i potwierdzony u kotów rasy cornish rex. W krótkim czasie po urodzeniu pokazują się wyłysienia na ogonie, grzbiecie i w okolicy lędźwiowej. Po 10 miesiącach ubytki okrywy włosowej powiększały się i miały postać rozległych symetrycznych wyłysień na tułowiu. Badanie mikroskopowe włosa ujawnia duże skupiska melaniny w łodydze włosa. U zdrowych kotów maści niebieskiej i kremowej w rdzeniu włosa znajduje się mniej melaniny i jest równomiernie rozłożona. Za opisane zmiany prawdopodobnie decyduje gen rozrzedzenia maltańskiego. Poza tym koty nie wykazują innych oznak choroby.
9.Trichorrexis nodoza – ampułkowatość łodygi włosa.

Podobnie jak u psów zjawisko to pojawia się u kotów które często są kąpane i pielęgnowane przy użyciu nieodpowiednich preparatów kosmetycznych. Istotą zjawiska jest nadmierna łamliwość łodyg włosów po miejscowym uszkodzeniu powłoczki włosa. Zaprzestanie stosowania tych środków zwykle przynosi szybką poprawę.
10.Idiopatyczne limfocytarne zapalenie mieszków włosowych.

Istotą choroby, która przebiega skrycie jest powstawanie nacieku limfocytarnego w zewnętrznej pochewce włosa i w ścianie mieszka włosowego . Potwierdzono, że podobne zjawisko towarzyszy takim chorobom jak dermatofitoza, nużyca, forma nabłonkowa T-lymphoma, zapalenie gruczołów łojowych, nadwrażliwość pokarmowa, reakcje polekowe. Wyłysienia powstają zwykle na głowie, kończynach i grzbiecie. Brak świądu lub jest nieznaczny. Dotyczy kotów w różnym wieku. Wyłysienia często pozostają na trwałe.

Większość opisanych skrótowo chorób i zmian w okrywie włosowej kotów przebiega bez dodatkowych objawów klinicznych. Często dopiero szczegółowe przyżyciowe badania diagnostyczne lub pośmiertne ujawniają przyczynę choroby.
Należy pamiętać, że u starych kotów wypadanie włosów może być powodowane pośrednio przez utajone procesy nowotworowe.